Temat, który poruszę w dzisiejszym wpisie, z pozoru nie powinien budzić kontrowersji. Praktyka pokazuje jednak, że orzecznictwo sądów powszechnych nie jest w tej kwestii jednolite. Chciałabym wierzyć, że w każdym wypadku jest to konsekwencja pogłębionej analizy tematu, a nie ślepego powielania dotychczasowej linii orzeczniczej.
Stosownie do art. 305² § 2 Kodeksu cywilnego, „Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu”.
Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu wynika, że z roszczeniem o ustanowienie służebności wystąpić może tylko i wyłącznie właściciel. Zdarza się jednak, że sądy rozszerzają katalog osób uprawnionych do wystąpienia z żądaniem ustanowienia służebności o dodatkową osobę – użytkownika wieczystego. Z jakiego powodu sądy zaczęły dopuszczać wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu przez użytkownika wieczystego? Ano z takiego, że w kwestiach nieuregulowanych przepisami szczególnymi dotyczącymi użytkowania wieczystego zastosowanie znajdą przepisy o prawie własności, a w kwestiach nieuregulowanych przepisami szczególnymi dotyczącymi służebności przesyłu stosować należy odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
Dopuszczalność ustanowienia służebności gruntowej na prawie użytkowania wieczystego wielokrotnie była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Co do zasady jego stanowisko w tej kwestii jest jednolite, i dopuszcza ono tego rodzaju sytuację. Również w mojej ocenie jest ono prawidłowe.
Nie ulega jednak wątpliwości, że służebność przesyłu różni się od służebności gruntowych. Nie bez przyczyny została ona ukształtowana przez ustawodawcę jako trzeci, odrębny typ służebności. Ma ona bowiem charakter trwały. Z zasady musi ona zapewniać przedsiębiorcy przesyłowemu stały tytuł do posadowienia na cudzych nieruchomościach urządzeń przesyłowych i korzystania z tych nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Powyższe wyklucza w mojej ocenie ustanowienie służebności przesyłu na prawie użytkowania wieczystego, które przecież ma charakter czasowy. Co bowiem wydarzy się ze służebnością po wygaśnięciu użytkowania wieczystego? No, wygaśnie. Użytkownik wieczysty, zgodnie z zasadą nemo plus iuris (…), nie jest w stanie zagwarantować przedsiębiorcy przesyłowemu korzystania ze służebności po wygaśnięciu jego prawa. W tym temacie w pełni zgadzam się z argumentacją zawartą w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2014 roku, sygn. akt III CSK 174/13.
Podobnie według mnie przedstawia się sytuacja użytkownika wieczystego nieruchomości, który występuje z roszczeniem o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Tu należałoby mieć na względzie, że okoliczność istnienia na nieruchomości urządzeń przesyłowych i związane z tym ograniczenia prawdopodobnie zostały uwzględnione przy określaniu celu oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste i szacowaniu należnej pierwszej opłaty oraz opłaty rocznej. Jeżeli tak by się nie stało, jak i w sytuacji, gdyby urządzenia posadowione zostały w trakcie trwania użytkowania wieczystego, właściwym roszczeniem użytkownika wieczystego byłoby roszczenie o odpowiednie obniżenie opłaty rocznej, nie natomiast o wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.

Problem ustanowienia służebności przesyłu przez użytkownika wieczystego nieruchomości

Post navigation


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>